а   б   в   г   д   ѓ   е   ж   з   ѕ   и   ј   к   л   љ   м   н   њ   о   п   р   с   т   ќ   у   ф   х   ц   ч   џ   ш

пат

мн. патишта
Вид збор: Именка, машки род
Ранг: 79
1. По земја - за одење и патување.
Англиски: road Српски: пут Албански: udhë Бугарски: път Грчки: μονοπάτι
Примери:
Колски пат, селски пат, асфалтиран пат.
Kај оди патов? (разг.) Од пат.
2. Во село, град - за движење.
Англиски: street Албански: rrugë
Примери:
Не стојте на патот ќе ве изгази некое возило.
(разг.) Не сум го нашол на пат.
Останал на пат (на улица).
3. Пространство по кое се врши движење на луѓе и превозни средства.
Англиски: way Албански: rrugë
Примери:
Поморски пат, воздушен пат, водни патишта.
4. Место за поминување.
Англиски: passage Албански: pasazh
Примери:
Направете (сторете) пат да поминат.
Иставете ми се од пат, деца!
5. Правец; обично во изрази.
Англиски: way Албански: drejtim
Примери:
Скршна од патот, го знае патот.
Оди по својот пат.
Фати убав пат, тргна по добар пат.
Тргна по прав (крив, лош) пат.
Мy го пресече патот.
Му застанал на патот.
Си пробива пат.
Му го даде патот.
На погрешен (прав) пат е.
6. Правец на дејност и развиток.
Англиски: way Албански: drejtim
Употреба: Преносно значење
Примери:
Досега изминатиот пат (на борба)
(разг.) Животен пат.
Нашиот пат е правилен.
7. средство, начин
Англиски: way Албански: mënyrë
Примери:
По најкраток пат.
По пат(от) на (нешто).
По пат на анкета.
Немавме друг пат за да ја постигнеме својата цел.
8. патување
Англиски: travel Албански: udhëtim
Примери:
Тргнал на пат. До селото има три часа пат.
Пат околу светот, свадбен пат.
Патот таму и назад.
Го фати патот. Ќе треба пат цел ден.
По пат го сретнавме учителот.
Среќен (добар) пат! По пат.
Книгите се на пат. На службен пат.
9. Со прости броеви - за означување еднократност, количество или повторување на дејството; два пати (двапати); три пати (трипати); сто пати (стопати).
Англиски: times Албански: kohët
Примери:
(разг.) Стопати сум ти рекол!
10. Еден пат, еднаш.
Англиски: once Албански: njëherë
Примери:
Тие се собираат еден пат (еднаш) во неделата.
11. еднаш
Англиски: once Албански: njëherë
Примери:
(еднаш) Живеел еден пат еден старец.
12. Со придавки, редни броеви или показни заменки - за означување место на дадено дејство, појава, случај меѓу оние што се повторуваат: последниот пат; минатиот пат; идниот пат; следниот пат; друг пат (= другпат), а не сега; други пати (=другипати); едни пати (= еднипати); некој пат (= некојпат); по некој пат (= понекојпат); никој пат (= никојпат); прв пат (= првпат), први пат, првиот пат; за прв пат (= за првпат); втор пат (= вторпат), втори пат, вториот пат; на вториот и третиот пат; овој пат; тој пат; оној пат.
Примери:
Еднипати ми се иде да фрлам сè.
Понекојпат ќе згрешиме и ние.
За првпат е дојден во нашата куќа.
Од првпат погоди!
Од еден пат, од еднаш (одеднаш).
Оној пат не дојдовте.
13. Позиција во шахот кога не постои веќе можност за изведување на каков било потег.
Англиски: stalemate
Изрази
(посл.) Откако (кога) ќе се скрши (преврти) колата, патишта многу (се наоѓаат), се отвораат.
(книж.) Сите патишта водат во (за) Рим.
Држи го патов - не го менувај правецот.
(разг.) Му се испречил на патот - му стои на патот.
Тајни патишта - заобиколни патишта.
Го изведе (извади) на прав пат.
На пат е да го открие (стори) тоа.
(разг.) По мирен пат - без конфликт.
По судски пат - преку правна постапка.
(посл.) Врне, грми, патот врви.
(разг.) Последен пат - нема повеќе.
На пат е - не е присутен.
Пат нè чека - треба да си одиме.
Остана на (пол) пат (насред пат) - не ја заврши работата.
Млечен пат - ѕвездена галаксија кон која припаѓа и Сонцето.